एक पतले लेंस की फोकस दूरी लाल तथा बैंगनी प्रकाश के लिए क्रमशः 90.0 cm तथा 86.4 cm हैं । इसके पदार्थ की विक्षेपण - क्षमता निकालें । आवश्यकतानुसार लगभग मानों का प्रयोग करें ।

Explanation

`(1)/(f) = (n - 1) ((1)/(R_(1)) - (1)/(R_(2)))`
या `( n -1 ) = (1)/(f). ((1)/((1)/(R_(1)) - (1)/(R_(2))))`
या ( n - 1) = `(k)/(f)` जहाँ `k = ((1)/((1)/(R_(1)) - (1)/(R_(2))))` हैं ।
अतः , `n_(v) - 1 = (k)/(f_(v))` तथा `n_(r) - 1 = (k)/(f_(r))`
या `n_(v) - n_(r) = k((1)/(f_(v)) - (1)/(f_(r))) = k ((1)/(86.4 cm) - (1)/(90.0 cm ))`
` = kxx4.6xx10^(- 4) cm^(-1)`.
पीले रंग के लिए इस पदार्थ का अपवर्तनांक `n_(r)` तथा `n_(v)` के बीच में होगा । इसे ` n_(y) = (n_(v) + n_(r))/(2)` मानने पर ,
` n_(y) - 1 = ((n_(v) -1) + (n_(r) - 1))/(2) = (k)/(2)((1)/(f_(v)) + (1)/(f_(r)))`
`(k)/(2) ((1)/(86.4 cm) + (1)/(90.0 cm )) = k xx 1.1 xx10^(-2) cm ^(-1)`.
लेंस के पदार्थ की विक्षेपण - क्षमता ,
`omega = (n_(v) - n_(r))/(n_(y) - 1) = (4.6 xx 10^(-4))/(1.1 xx10^(-2)) = 0.042`.