Home
Class 12
PHYSICS
कोई वस्तु 15 cm वक्रता त्रिज्या के अवतल ...

कोई वस्तु 15 cm वक्रता त्रिज्या के अवतल दर्पण से (i) 10 cm तथा (ii) 5 cm दूरी पर रखी है | प्रत्येक स्थिति में प्रतिबिंब की स्थिति, प्रकृति तथा आवर्धन परिकलित कीजिए |

लिखित उत्तर

Verified by Experts

दिया है- `f = (R)/(2)=(-15)/(2) = - 7.5` cm
(i) u = -10 cm
सूत्र- `(1)/(v)+(1)/(u)=(1)/(f)` से, `(1)/(v)+(1)/(-10)=(1)/(7.5)`
या `(1)/(v) = (1)/(-7.5)+(1)/(10)=(-2)/(15)+(1)/(10)=(-1)/(30)`
या v = -30 cm
`m = (-v)/(u) = (-(-30))/(-10)=-3`
अत: प्रतिबिंब वस्तु की ओर दर्पण से 30 cm की दूरी पर तीन गुना बड़ा बनेगा तथा वास्तविक होगा (`because m` ऋणात्मक है) |
(ii) u = -5 cm
सूत्र- `(1)/(v)+(1)/(u)=(1)/(f)` से, `(1)/(v)+(1)/(-5)=(1)/(-7.5)`
या `(1)/(v)=(-1)/(7.5)+(1)/(5)=(-2)/(15)+(1)/(5)=(1)/(15)`
या v = 15 cm
सूत्र `m = (-v)/(u)` से, `m = (-15)/(-5) = 3`
प्रतिबिंब दर्पण के पीछे दर्पण से 15 cm की दूरी पर तीन गुना बड़ा बनता है | प्रतिबिंब आभासी होगा, क्योकि m धनात्मक है |
Promotional Banner
Recommended Questions
  1. कोई वस्तु 15 cm वक्रता त्रिज्या के अवतल दर्पण से (i) 10 cm तथा (ii) 5 ...

    Text Solution

    |

  2. दर्पण सूत्र तथा आवर्धन पर आधारित कुछ प्रश्न || उत्तल तथा अवतल दर्पण मे...

    Text Solution

    |

  3. दर्पण सूत्र तथा आवर्धन पर आधारित कुछ प्रश्न || उत्तल तथा अवतल दर्पण मे...

    Text Solution

    |

  4. आवर्धन | उत्तल तथा अवतल दर्पण में अंतर | कुछ प्रश्न

    Text Solution

    |

  5. उत्तल लेंस द्वारा वस्तु के विभिन्न स्थितियों में प्रतिबिम्ब की प्रकृति...

    Text Solution

    |

  6. एक लेंस 10 सेमी दूरी पर रखी वस्तु का तीन गुना बड़ा आभासी प्रतिबिम्ब बना...

    Text Solution

    |

  7. Board Special|प्रकाश - परावर्तन तथा अपवर्तन#!#गोलीय दर्पण से प्रतिबिंब...

    Text Solution

    |

  8. Board Special|प्रकाश - परावर्तन तथा अपवर्तन#!#अवतल तथा उत्तल दर्पण से ...

    Text Solution

    |

  9. अवतल दर्पण से प्रतिबिंब बनने के नियम

    Text Solution

    |