Home
Class 12
MATHS
फलन (x^(2)+1)/(x^(4)-x^(2)+1) का x के सा...

फलन `(x^(2)+1)/(x^(4)-x^(2)+1)` का x के सापेक्ष समाकलन कीजिए।

लिखित उत्तर

Verified by Experts

The correct Answer is:
.

अंश और हर को `x^(2)` से भाग देने पर
`int (x^(2)+1)/(x^(4)-x^(2)+1) dx = int (1+1/x^(2))/(x^(2)-1+1/x^(2)) dx`
मानलो `x-1/x=t` ....(1), तो `(1+1/x^(2)) dx=dt`
(1) का वर्ग करने पर `x^(2)+1/x^(2)-2=t^(2)`
`:.` समाकल `=int (dt)/(t^(2)+2-1)=int (1)/(t^(2)+(1)^(2)) dt`
`=int (dt)/((1)^(2)+t^(2))=1/1 "tan"^(-1) t/1+c=tan^(-1) t+c`
`=tan^(-1) (x-1/x)+c=tan^(-1) ((x^(2)-1)/x)+c`.
Promotional Banner

टॉपर्स ने हल किए ये सवाल

  • समाकलन

    MANOHAR RAY|Exercise प्रश्नावली 7(A)|8 Videos
  • समाकलन

    MANOHAR RAY|Exercise प्रश्नावली 7(B)|25 Videos
  • सदिश बीजगणित

    MANOHAR RAY|Exercise इंजीनियरिंग परीक्षाओं के प्रश्न|33 Videos
  • समाकलनों के अनुप्रयोग

    MANOHAR RAY|Exercise प्रश्नावली 8 (C)|16 Videos
MANOHAR RAY-समाकलन-प्रश्नावली 7(Z)
  1. फलन (x^(2)+1)/(x^(4)-x^(2)+1) का x के सापेक्ष समाकलन कीजिए।

    Text Solution

    |

  2. int x^(0) dx का मान होगा

    Text Solution

    |

  3. int(dx)/(sin^(2) x cos^(2) x) का मान होगा:

    Text Solution

    |

  4. int (dx)/(x^(1//3)) का मान होगा

    Text Solution

    |

  5. int(dx)/(x) का मान होगा:

    Text Solution

    |

  6. int(1)/("cosec" x) dx का मान होगा:

    Text Solution

    |

  7. int (ay)^(p) dy का मान होगा:

    Text Solution

    |

  8. int (sqrtx)/(sqrt(a^(3) - x^(3)) dx का मान होगा:

    Text Solution

    |

  9. int e^(x log a) e^(x) dx का मान होगा:

    Text Solution

    |

  10. int (cos 2x)/(cos x) dx का मान होगा:

    Text Solution

    |

  11. int ((1 + log x)^(2))/(x) dx का मान होगा:

    Text Solution

    |

  12. int x^(x) (1 + log(e) x) dx का मान होगा:

    Text Solution

    |

  13. int (tan (log x))/(x) dx का मान होगा:

    Text Solution

    |

  14. int(sqrt(tan x))/(sin x cos x) dx का मान होगा:

    Text Solution

    |

  15. int(cos sqrtx)/(sqrtx) dx का मान होगा:

    Text Solution

    |

  16. int e^(x) sec x(1 tan x) dx का मान होगा:

    Text Solution

    |

  17. int x^(2) e^(x^(3)) dx का मान होगा:

    Text Solution

    |

  18. (sqrtx + (1)/(sqrtx)) का प्रतिअवकलज है:

    Text Solution

    |

  19. यदि (d)/(dx) f(x) = 4x^(3) - (3)/(x^(4)) जिसमे f(2) = 0 तो f(x) है:

    Text Solution

    |

  20. int(10 x^(9) + 10^(x) log(e^(10)) dx)/(x^(10) + 10^(x)) बराबर है:

    Text Solution

    |

  21. int (dx)/(sin^(2) x cos^(2) x) बराबर है:

    Text Solution

    |